Czy zapach można usłyszeć?

Tak, to zjawisko to potocznie zwane „splątaniem zmysłów”, inaczej synestezja. Dzięki niej lub przez nią można zobaczyć kolor dźwięku lub usłyszeć zapach.

Czy to możliwe? Tak. Można czuć bardziej i widzieć więcej. Synestezja to zjawisko neurologiczne, które bywa przepustką do świata sztuki. Naukowcy nie wiedzą co je powoduje. Pierwsze przypadki opisano w 1880 roku w brytyjskim czasopiśmie „Nature”. Według jednej z teorii wszystkie noworodki są synestetykami.

 

Naukowcy nie są zgodni co do liczby osób, u których występuje synestezja: nie wiadomo czy jedna na dwieście czy na dwa tysiące osób jest synestetykiem. Zwłaszcza, że dla osób dotkniętych dodatkowym odczuwaniem zjawisko to jest tak naturalne, że nie przyznają do niego i często są przekonani, że wszyscy podobnie odbierają bodźce. Badania potwierdzają, że synestezja o wiele częściej spotyka się u kobiet, co prawdopodobnie jest związane z jakąś zmianą w chromosomie X determinującym płeć żeńską.

Splątanie zmysłów często bywa dziedziczne. Umiejętność współodczuwania w kolejnych pokoleniach może przybierać nowe formy. Właśnie tak było w przypadku rodziny rosyjskiego pisarza Władimira Nabokowa. Sam noblista odziedziczył odczuwanie po matce, ożenił się z synestetką, zaś ich syn połączył wrażenia matki i ojca. Dla Nabokowa litera M była różowa, dla zony niebieska, a syn widział kolor purpurowy. Świadczy to również o tym, że każdy synestetyk indywidualnie postrzega świat.

Przypisywanie cyfrom, literom czy całym słowom określonej barwy to jedna z najczęstszych odmian synestezji. Inna, to „widzenie” dźwięków w określonych barwach , tak jak to było u Rimskiego-Korsakowa czy Duke’a Ellingtona. Ale bywa też odwrotnie: to barwy przywołują określone dźwięki, np. rosyjski malarz Wassily Kandinsky jako dziecko doświadczał „straszliwego jazgotu i kakofonii, których musiał wysłuchiwać, gdy mieszał farby na palecie”.

Jedną z dziwniejszych odmian synestezji jest odczuwanie na skórze dotyku różnych kształtów i faktur pod wpływem wrażeń wzrokowych. W sumie znanych jest ok. 50 odmian synestezji. Możliwe, że jedna osoba doświadcza naraz kilku.

Wydawać by się mogło, że synestezja utrudnia ludziom życie, ale wcale tak nie jest. Synestetycy często mają doskonałą pamięć, cieszą się ponadprzeciętnym ilorazem inteligencji, są tez bardziej wrażliwi na rozmaite doznania.

kenya na podstawie „Splatane zmysły”, Magdalena Wieczorkowska ( „W podróży” - 2009)

 



Autor wpisu*:
2 x 9 (mnożenie)
wynik podziel przez 6 i dodaj 0.5 =